Έντονες αντιδράσεις προκάλεσαν οι πρόσφατες δηλώσεις του Υπουργού Άμυνας της Τουρκίας κ. Gunul (ΑΚΡ) σχετικά με τη τύχη των Ελλήνων και Αρμενίων υπηκόων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατά το πρώτο τέταρτο του 20ου αιώνα. Με αφορμή εκδήλωση (στις Βρυξέλλες) για την επέτειο από το θάνατο του Μουσταφά Κεμάλ ο εν λόγω Υπουργός δήλωσε λίγο ως πολύ «ότι εάν Έλληνες και Αρμένιοι ζούσαν ακόμα στη χώρα, Τουρκία δεν θα ήταν το ίδιο έθνος κράτος που είναι σήμερα». Η αντίδραση ήρθε κυρίως από Αρμένιους διανοούμενους που ζουν στην Τουρκία αλλά και από την Αρμενική διασπορά ενώ στην Ελλάδα – από όσο γνωρίζουμε – περί άλλων…τυρβάζουν ως συνήθως.

Τούρκοι ακαδημαϊκοί εξέφρασαν τις απόψεις τους στη φιλο-κυβερνητική εφημερίδα ZAMAN όπου επαληθεύουν τις δηλώσεις Gunul αλλά εισάγουν και ορισμένους προβληματισμούς σχετικά με τη σημερινή Τουρκία χωρίς τους Ρωμιούς και τους Αρμένιους.

Υποστηρίζουν η Τουρκία θα ήταν η πιο ακμάζουσα χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης εάν οι Έλληνες και οι Αρμένιοι δεν ήταν αναγκασμένοι να φύγουν στο πλαίσιο του «προγράμματος της ανταλλαγής πληθυσμών». Ο καθηγητής Doğu Ergil, συγγραφέας της Zaman της Κυριακής, υποστηρίζει ότι εάν αυτές οι εθνικές ομάδες ζούσαν ακόμα στη Τουρκία, άνθρωποι όπως ο Gönül δεν θα μπορούσαν ποτέ να γίνουν υπουργοί!

Στην ομιλία του ο Gönül υποστήριξε ότι οι προσπάθειες μεταρρύθμισης κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών της οθωμανικής αυτοκρατορίας ήταν ατελέσφορες και ανίκανες για να βγάλουν τη χώρα από τη κρίση. Αναρωτήθηκε δε ότι εάν υπήρχαν ακόμα Έλληνες στο Αιγαίο και Αρμένιοι στην Ανατολία η Τουρκία θα ήταν το ίδιο έθνος κράτος; «Δεν ξέρω ποιες λέξεις μπορώ να χρησιμοποιήσω για να εξηγήσω τη σημασία της ανταλλαγής πληθυσμών, αλλά εάν εξετάσετε την προηγούμενη κατάσταση, η σημασία της θα γίνει πολύ σαφής» δήλωσε. Πρόσθεσε ότι σε εκείνες τις ημέρες η Άγκυρα αποτελούταν από τέσσερις γειτονιές -- Αρμενική, εβραϊκή, ελληνική και μουσουλμανική.
Η Συνθήκη της Λωζάνης, που υπογράφηκε το 1923, απαίτησε μια ανταλλαγή πληθυσμών μεταξύ των ελλήνων ορθόδοξων πολιτών της νέας τουρκικής Δημοκρατίας και των μουσουλμάνων πολιτών της Ελλάδας, η οποία (ανταλλαγή) οδήγησε στη μετατόπιση περίπου 2 εκατομμυρίων ανθρώπων συνολικά. Ο αρμενικός πληθυσμός που ήταν στην Τουρκία πριν από την ίδρυση της τουρκικής Δημοκρατίας «αναγκάστηκε» να μεταναστεύσει το 1915, και οι όροι αυτής της αποβολής είναι η βάση των αρμενικών αξιώσεων περί γενοκτονίας. Αν και οι αριθμοί δεν είναι σαφείς, σύμφωνα με μια απογραφή το 1914, περίπου 20 τοις εκατό του πληθυσμού που ζούσε μέσα στα σύνορα της σημερινής Τουρκίας ήταν μη-μουσουλμάνοι, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι ο αριθμός ήταν περίπου 25 τοις εκατό.

O ακαδημαϊκός Αyhan Aktar λέει ότι υπήρχαν δύο έθνη που ξερίζωσαν την αστική τάξη τους: οι Ρώσοι στην επανάσταση του 1917 και οι Τούρκοι το 1915-24. Οι πρώτοι (Ρώσοι) με τη δολοφονία των αστών και οι δεύτεροι (Τούρκοι) με την ανταλλαγή τους. Αυτό σημαίνει ότι κατά τη διάρκεια της περιόδου του 1923-1934 η αστική τάξη εκκαθαρίστηκε από τη Τουρκία.

(Αναφέρουμε ότι το τελικό χτύπημα συντελέστηκε το 1955 με τα Σεπτεμβριανά και το 1964 με τη απέλαση- Μη ανανέωση της Συνθήκης Εγκατάστασης Ελλήνων Υπηκόων)

Σε ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε στο αρμενικό περιοδικό Agos (του δολοφονημένου δημοσιογράφους Dink) και την εφημερίδα Radikal αυτή την εβδομάδα, ο καθηγητής Oran υποστηρίζει ότι η εκβιομηχάνιση της Τουρκίας καθυστέρησε περίπου 50 έτη. Ο ακαδημαϊκός Özel υποστήριξε ότι αφού η Τουρκία έχασε τις μειονότητές της, έπρεπε να περάσουν 60 έτη (2 γενιές) για να δημιουργηθεί ικανοποιητικό ανθρώπινο κεφάλαιο. Ο ακαδημαϊκό Ergil σημειώνει ότι οι τοπικοί άρχοντες στην Ανατολία ζήτησαν από τους κυβερνητικούς αξιωματούχους να φέρουν πίσω μέλη από τις μειονότητες επειδή δεν ήταν δυνατό να βρεθούν οι επαγγελματίες και οι τεχνίτες, όπως οι κατασκευαστές σομπών, οι μηχανικοί και οι εμπειρογνώμονες κατασκευής.

Σύμφωνα με πολλούς ακαδημαϊκούς, η Τουρκία θα ήταν επίσης σε μια καλύτερη θέση πολιτιστικά αν είχε τις μειονότητες. Η Ανατολία προτού να «καθαριστεί» ήταν σε μια πολύ εκπολιτισμένη θέση. Στο Harput, για παράδειγμα, υπήρξαν 92 σχολεία και υπήρχε και ένα θέατρο ήδη ένα έτος προτού ο Atatürk να γεννηθεί. Οι αδελφοί Sasuryan (αρμένιοι) εισήγαγαν τη φωτογραφία το 1890.

Ο καθηγητής Özel συμφωνεί, προσθέτοντας ότι εάν οι Έλληνες και οι Αρμένιοι ζούσαν ακόμα στην Τουρκία, η Ανατολία δεν θα γνώριζε εντάσεις. Οι ακαδημαϊκοί λένε ότι δεδομένου ότι θα υπήρχαν διαφορετικοί πολιτισμοί, η αξία της ανοχής του διαφορετικού θα εδραιωνόταν και η κοσμικότητα δεν θα ήταν ένα πρόβλημα για την Τουρκία. Ο ακαδημαϊκός Ergil υποστηρίζει ότι η Τουρκία θα ήταν σίγουρα πλουραλιστική χώρα. Επίσης υπενθυμίζει ότι πριν από την «αναγκασμένη αποδημία» των Αρμενίων κανένας δεν μιλούσε για την ακραία ένδεια στην ανατολική Ανατολία. Όλοι επίσης συμφωνούν ότι το κουρδικό ζήτημα θα ήταν διαφορετικό.

Ο καθηγητής Kentel λέει ότι θα υπήρχαν πολλές προφορικές γλώσσες και ότι αυτό θα βοηθούσε την ανάπτυξη της ανοχής για τους διαφορετικούς πολιτισμούς. Ο καθηγητής Aktar υπογραμμίζει ότι η Τουρκία δεν μπορεί να προβεί σήμερα σε μία «ανταλλαγή των Κούρδων» αλλά, συγχρόνως δεν είναι ικανή να αναπτύξει έναν πολιτισμό της συγκατοίκησης. Αν σήμερα το 5% του πληθυσμού αποτελούνταν από τις μειονότητες (Αρμένιοι και Έλληνες) η Τουρκία θα είχε έναν πολιτισμό της συγκατοίκησης και το κουρδικό πρόβλημα θα ήταν σε διαφορετικό επίπεδο.

(Τα όσα υποστηρίζουν οι ακαδημαϊκοί είναι απολύτως ορθά και χρειάζεται «θάρρος και ανοιχτό μυαλό» για να ειπωθούν δημόσια. Είναι αλήθεια ότι η Τουρκία 60 χρόνια από την ίδρυση της (1983) ξεκίνησε να εντάσσεται στο σύγχρονο κόσμο με οικονομικές μεταρρυθμίσεις, εξωστρεφή διπλωματία, ερευνητικά προγράμματα. Σήμερα προσελκύει μεγάλες επενδύσεις, έχει πολύ καλά ΑΕΙ (αν και ιδιωτικά), καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό υψηλής κλάσης, προχωρημένη αμυντική βιομηχανία και στους τρεις κλάδους και κατέχει τη 17η θέση στο παγκόσμιο ΑΕΠ. Εντάσσεται σταδιακά στο πυρηνικό club και φιλοδοξεί να καταστεί η 10η πιο ισχυρή οικονομία στο κόσμο μέχρι το 2015…Τα σχόλια δικά σας)